2022 Serhat Özyar YGBİ Ödülü Sonuçları


 

Serhat Özyar Yılın Genç Bilim İnsanı Ödülü Seçici Kurulu, 2002 yılında kaybettiğimiz değerli bilim insanı Dr. Serhat Özyar’ın anısını yaşatarak bilimi ülke yaşamında maddi bir güç haline getirmeye katkıda bulunmak amacıyla oluşturulan Serhat Özyar Yılın Genç Bilim İnsanı Ödülü’nün 2022 yılında Dr. Mustafa Ütkür’e ait “Renkli Manyetik Parçacık Görüntüleme ile Kanser Görüntüleme ve Tedavi İzleme” başlıklı tez çalışmasına verilmesini kararlaştırmıştır.

Ayrıca, Seçici Kurul, Dr. Demet Çilden Güler’e ait “Development of Single-Frame Methods Aided Kalman-Type Filtering Algorithms for Attitude Estimation of Nano-Satellites (Nano-uydularda Yönelim Kestirimi için Tek-Çerçeve Yöntemlere Dayalı Kalman-Tipi Filtreleme Algoritmalarının Geliştirilmesi)” başlıklı tez çalışmasına ve

Dr. Pelin Gülizar Ersan’a ait “MEDİATÖR KOMPLEKSİNİN ÖSTROJEN RESEPTÖRÜ-POZİTİF MEME KANSERİNİN TAMOKSİFEN DİRENCİNDEKİ ROLÜ” başlıklı tez çalışmasına Serhat Özyar Yılın Genç Bilim İnsanı Onursal Ödülü vermeyi uygun bulmuştur. Gerekçeler daha sonra paylaşılacaktır.

Serhat Özyar Yılın Genç Bilim İnsanı Ödülü Seçici Kurulu

 

Dr. Mustafa Ütkür

Dr. Mustafa Ütkür’ün “Renkli Manyetik Parçacık Görüntüleme ile Kanser Görüntüleme ve Tedavi İzleme (Cancer Imaging and Treatment Monitoring with Color Magnetic Particle Imaging)” başlıklı doktora tezinin 2022 Serhat Özyar Yılın Genç Bilim İnsanı
Ödülü’nü kazanmasına ilişkin gerekçe:

Dr. Mustafa Ütkür, ödüle layık görülen doktora tezini Eylül 2021’de Bilkent Üniversitesi Elektrik Elektronik Bölümü’nde Doç. Dr. Emine Ülkü Sarıtaş Çukur’un tez danışmanlığında tamamlamıştır.

Dr. Ütkür’ün doktora çalışmaları tıbbi görüntüleme metotlarından Manyetik Parçacık Görüntüleme (MPG) alanındadır.  Burada manyetik nanoparçacıklar (MNP) kontrast madde olarak kullanılmakta ve uygulanan manyetik alan ile etkileşime girmektedir. Bunun sonucunda da parçacıkların bulunduğu dokuların sıcaklık ve akışmazlıkları ile ilgili bilgi edinilebilmektedir. Dr. Ütkür tezinde MNP’lerin gevşeme davranışından yararlanarak, ortamları sıcaklık ve akışmazlık özelliklerine göre ayırt edebilen özgün bir fonksiyonel görüntüleme teknolojisi geliştirmiştir. Bu çalışma kapsamında literatürde ilk defa MNP’lerin gevşeme etkisi kullanılarak doğrudan ve eşzamanlı olarak akışmazlık ve sıcaklık haritalamasının gerçekleştirilebileceği deneysel olarak doğrulanmış ve kanser tedavisi için gerçek zamanlı olarak çalışan bu sistemlerin çığır açıcı bir yaklaşımı yansıttığı gösterilmiştir.

Dr. Ütkür’ün bu tez kapsamında yaptığı çalışmalar yedi uluslararası makale ve 23 konferans bildirisi olarak yayımlanmıştır. Uluslararası makaleler, bu alanda tanınmış ve etki değeri yüksek dergilerde (Medical Physics, Soft Matter, Applied Physics Letters, IEEE TMI, Magnetic Resonance Imaging, Journal of Materials Chemistry, Physics in Medicine and Biology) yayımlanmış ve kısa zamanda 200’e yakın atıf almıştır.

Özet olarak bu tez çağımızın en büyük problemlerinden biri olan  kanser araştırmaları için ulusal ve uluslararası boyutta öneme sahip bir çalışma olarak değerlendirilmiş ve Serhat Özyar Yılın Genç Bilim İnsanı Ödülü’ne layık görülmüştür.

 

Dr. Demet Çilden Güler

Dr. Demet Çilden Güler’in “Nano-Uydularda Yönelim Kestirimi için
Tek-Çerçeve Yöntemlere Dayalı Kalman-Tipi Filtreleme Algoritmalarının
Geliştirilmesi (Development of Single-Frame Methods Aided Kalman-Type
Filtering Algorithms for Attitude Estimation of Nano-Satellites)”
başlıklı doktora tezinin 2022 Serhat Özyar Yılın Genç Bilim İnsanı
Onursal Ödülü’nü kazanmasına ilişkin gerekçe:

Dr. Demet Çilden Güler “Nano-Uydularda Yönelim Kestirimi için
Tek-Çerçeve Yöntemlere Dayalı Kalman-Tipi Filtreleme Algoritmalarının
Geliştirilmesi” başlıklı doktora tezini İstanbul Teknik Üniversitesi
Uçak ve Uzay Mühendisliği Bölümü’nde Prof. Dr. Cengiz Hacızade ve
Prof. Dr. Zerefşan Kaymaz’ın danışmanlığında Ağustos 2021’de
tamamlamıştır.

Dr. Çilden Güler doktora tezi kapsamında, uydu ve uzay teknolojileri
için kritik önemdeki bir alt sistem olan yönelim belirleme sistemine
uygulama potansiyeli bulunan yönelim kestirim algoritmalarının
geliştirilmesi konusunda çok özgün çalışmalar yapmıştır. Söz konusu
tez kapsamında geliştirilen algoritmaların nano-uydular gibi
bilgisayar gücü çok kısıtlı olan sistemlerde kullanılması
hedeflenmiştir. Bu sebeple çalışma kapsamında Kalman filtre
uzantıları, üç eksenli manyetometre ve güneş sensörü ölçümleri
kullanılarak yönelim kestirimi için incelenmiştir. Tezin bu kısmıyla
ilgili yapılan çalışmaların sonucunda altı tanesi uluslararası SCI
endeksinde taranan dergilerde olmak üzere toplam sekiz uluslararası
araştırma makalesi yayımlanmıştır.

Aynı zamanda tez kapsamında bu algoritmaların uygulanma performansını
olumsuz etkileyebileceği öngörülen iki çevresel bozucu  olan dış manyetik
alan ve gezegen albedosu etkileri de araştırılmıştır. Tezin bu
kısmından da özgün sonuçlar elde edilmiş ve bu sonuçlar da
uluslararası SCI endeksinde taranan dergilerde iki araştırma makalesi
aracılığıyla bilim dünyasıyla paylaşılmıştır.

Tez kapsamında yapılan çalışmalar sadece bilimsel makalelerle değil,
uluslararası bildiriler ve bir uluslararası kitap bölümü aracılığıyla da
bilim dünyasına sunulmuştur. Söz konusu bildirilerden biri, “9th
International Conference on Mechanical and Aerospace Engineering”
konferansında en iyi sözlü bildiri ödülünü kazanmıştır.  Bunun yanı
sıra, tez kapsamındaki çalışmalar hem ulusal hem de uluslararası
kapsamdaki bilimsel projelerce desteklenmiş ve bu projelerden biri
adayın tezi devam ederken TÜBİTAK 1002 Hızlı Destek Programı
kapsamında yürütücü olarak yer aldığı  bir bilimsel proje olmuştur.
Aynı zamanda Dr. Çilden Güler, her yıl dünyada havacılık ve uzay
alanında 35 kadın doktora öğrencisine Zonta International tarafından
verilen prestijli “Amelia Earhart Fellowship” ödülüne de layık
görülmüştür.

Özet olarak, Dr. Demet Çilden Güler’in doktora tezinin, hem dünyanın,
hem de ülkemizin öncelikli araştırma alanları arasında görülen uzay
teknolojisi alanına özgün katkılar yaptığı değerlendirilmiş ve adayın
2022 Serhat Özyar Yılın Genç Bilim İnsanı Onursal Ödülü’ne layık
olduğu kararı verilmiştir.

 

Dr. Pelin Gülizar Ersan

Dr. Pelin Gülizar Ersan’ın “Mediatör Kompleksinin Östrojen Reseptörü-Pozitif Meme Kanserinin Tamoksifen Direncindeki Rolü (The Role of Mediator Complex in Tamoxifen Resistance of Er-Positive Breast Cancer)” başlıklı doktora tezinin 2022 Serhat Özyar Yılın Genç Bilim İnsanı Onursal Ödülü’nü kazanmasına ilişkin gerekçe:

Dr. Pelin Gülizar Ersan ödüle layık bulunan doktora tez çalışmasını Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü’nde Dr. Öğretim Üyesi Onur Çizmecioğlu ve Doç. Dr. Özgür Şahin’in eşdanışmanlığında tamamlamıştır.

Dr. Pelin Gülizar Ersan’ın doktora tez çalışması, kadınlarda en sık görülen kanser türü olan meme kanserinin yaygın alt türünü oluşturan östrojen reseptörü (ER)-pozitif meme kanserinde ilaç direnci gelişim mekanizmalarını ortaya çıkarmaya yönelik bir araştırmadır. Meme kanserlerinde en çok kullanılan ilaç, oral yolla alınan ve seçici östrojen reseptörü modülatörü olan tamoksifendir. Tamoksifen, gerek hastalığın nüksünü azaltması gerekse ölüm oranlarını düşürmesi nedeniyle tercih edilmekle birlikte, hastalarda çeşitli aşamalarda tamoksifene karşı direnç gelişebilmekte ve bu durum önemli bir sorun teşkil etmektedir. Bu tez kapsamında yapılan çalışmalarda, tamoksifen tedavisine direnç kazanarak artık yanıt vermemeye başlayan tümörlerde ortaya çıkan bu ilaç direncinin moleküler nedenleri araştırılmıştır. Dr. Ersan tamoksifen direnç mekanizmalarını araştırdığı tez çalışmasında, “mediator subunit 13 (MED13)” ve “cyclin-dependent kinase 8 (CDK8)” adlı iki genin tamoksifen direncindeki rolünü ortaya çıkarmıştır. Çalışmanın sonuçları, MED13 ve CDK8 düzeylerinin tamoksifen tedavisi sonrası arttığını ve bu durumun kötü prognozla ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu iki genin düzeylerinin deneysel olarak düşürülmesinin ilaç direncini artıran HER2/mTOR sinyal yolağını baskılayarak tamoksifen direncini kırdığını ve bu yolla kanser hücrelerini yeniden ilaç varlığında (tamoksifen) olması gerektiği gibi yok ettiğini göstermiştir.

Dr. Ersan çalışmasında ayrıca, tamoksifen tedavisi ile birlikte gen baskılamalarının, dirence neden olduğu bilinen genlerden biri olan ErbB2 (HER2) seviyesini düşürdüğünü ve MED13’ün indükleme veya inhibitör yoluyla baskılanmasının hem meme kanseri hücrelerinin çoğalmasını hem de fare modellerinde tümör hacmini küçülttüğünü, tümör büyümesini yavaşlattığını ve yaşam süresini uzattığını göstermiştir.

Özetle, Dr. Ersan’ın çalışması MED13 ve CDK8 genlerinin, meme kanseri tedavisinde sıklıkla karşılaşılan bir sorun olan tamoksifen direncine nasıl katkıda bulunduklarına ve ilaç direncinin nasıl kırılabileceğine ilişkin bulguları ulusal ve uluslararası boyutta öneme sahip bir çalışma olarak değerlendirilmiş ve Serhat Özyar Yılın Genç Bilim İnsanı Onursal Ödülü’ne layık görülmüştür.